Hoe je een 'Wellness-klimaat' creëert met één druk op de knop
Wat je nodig hebt voor een wellness-scène op KNX
Je begint met een stabiele KNX-basis. Zorg dat je een KNX-ETS5-gecertificeerde installatie hebt liggen, met minimaal één KNX-busvoeding (16-32V DC, 290mA).
Je hebt een KNX-regelaar nodig die scenes kan aansturen, bijvoorbeeld een Gira System 2000 of een Basalte Essential. Voor de klimaatsturing kies je een KNX-thermostaat met ingebouwde vochtigheidssensor, zoals de Gira Tastsensor 4 of de Basalte Sentido.
Voor de luchtkwaliteit voeg je een CO2-sensor toe (TFA Dostmann of Gira CO2-module) en eventueel een fijnstofmeter. De HVAC-unit zelf moet KNX-gestuurd zijn: denk aan een Daikin Altherma 3F of een Mitsubishi Electric Zubadan, aangesloten via KNX-module of gateway. Verlichting doe je met DALI-2 via KNX/DALI-gateways (Gira DALI Gateway of Basalte Dali Controller). Kies voor dimbare LED-spotjes met een hoge CRI (>90) en een warmteminstelling van 2700K tot 4000K.
Voor sfeer gebruik je indirecte led-stroken (bijv. Gira LED-strips) met een dimrange van 1-100%.
Wil je audio integreren? Kies voor een multiroom-systeem zoals Sonos (via KNX-module) of een Crestron/Control4-processor voor high-end integratie. Een kleine tip: leg een aparte voedingsgroep voor de audio en de DALI-verlichting om ruis te voorkomen.
Prijsindicatie: een basisset KNX-wellness (thermostaat, CO2, DALI-gateway, regelaar) kost tussen €1.200 en €2.500, exclusief installatie. Voeg je HVAC en premium verlichting toe, dan kom je uit op €4.000-€8.000, afhankelijk van de grootte van je woning.
Stap 1: de KNX-scène definiëren en voorbereiden
Open ETS5 en maak een nieuw project aan. Voeg je KNX-apparaten toe en programmeer een groep voor je wellness-scène, bijvoorbeeld “Wellness_Avond”.
Zet hierin de volgende objecten: temperatuur (setpoint), luchtvochtigheid (target), verlichtingsniveau (DALI-groep), CO2-ventilatie, en eventueel audio-volume. Stel de temperatuur in op 21°C voor avondcomfort. Voor een wellness-gevoel mag de luchtvochtigheid tussen 40-50% liggen; programmeer je HVAC of luchtbevochtiger hierop.
Gebruik een hysteresis van 0,5°C om te voorkomen dat het systeem te vaak schakelt.
Programmeer de DALI-scène: dim de indirecte verlichting naar 30% bij 2700K, en de spots naar 20% voor sfeer. Test de DALI-groepen in ETS voordat je opslaat. Veelgemaakte fout: vergeten om de CO2-module te koppelen aan de ventilatie. Zonder die koppeling blijft de luchtkwaliteit achter.
Check de objecten in ETS en koppel CO2-sturing aan de ventilatie-module. Tijdsindicatie: voorbereiding duurt 30-45 minuten. Plan een extra 15 minuten voor het testen van elk object.
Stap 2: de HVAC en klimaatbeheersing aansluiten
Sluit de KNX-module aan op je HVAC-unit volgens de handleiding. Bij een Daikin Altherma 3F gebruik je de KNX-module van Daikin; bij Mitsubishi Electric kies je de Zubadan KNX-interface.
Zorg dat de stroomvoorziening stabiel is en de KNX-bus op de juiste polarity zit.
Programmeer de setpoints: 21°C voor comfort, 18°C voor eco. Voeg een tijdschema toe: van 22:00 tot 06:00 mag de temperatuur zakken naar 18°C, maar leer hoe je een vakantie-modus voor je klimaat programmeert voor extra efficiëntie. Hou de vochtigheid stabiel rond 45% en meet de temperatuur op zit- en sta-hoogte (1,10 m en 0,80 m) met een kalibermeetset.
Pas de thermostaatpositie aan als de meting meer dan 0,5°C afwijkt. Veelgemaakte fout: te strakke hysteresis (0,2°C) waardoor de HVAC continu schakelt en meer verbruikt. Houd het bij 0,5-1°C voor een soepele werking. Tijdsindicatie: aansluiten duurt 60-90 minuten, afhankelijk van de bekabeling. Test na afloop de respons van de HVAC op de KNX-scène.
Stap 3: DALI-verlichting integreren voor sfeer
Sluit de DALI-gateway aan op de KNX-bus en voeg deze toe in ETS.
Programmeer DALI-groepen: groep 1 voor indirecte verlichting, groep 2 voor spots, groep 3 voor accentverlichting. Stel de kleurtemperatuur in: 2700K voor warme sfeer, 4000K voor focus. Gebruik DALI-2 drivers die dimmen van 1-100% ondersteunen. Test de fade-tijd: 2-3 seconden voelt natuurlijker dan direct schakelen.
Meet de lichtsterkte met een lux-meter (min. 100 lux voor sfeer, max.
300 lux voor lezen). Pas de DALI-scenes aan tot je comfort bereikt.
Veelgemaakte fout: vergeten om de DALI-groepen te koppelen aan de KNX-scène. Zonder koppeling reageert de verlichting niet op één druk. Check de groepsadressen in ETS. Tijdsindicatie: 45-60 minuten voor DALI-programmering en testen.
Stap 4: luchtkwaliteit en geluid optimaliseren
Sluit de CO2-sensor aan en programmeer een drempelwaarde: boven 800 ppm start de ventilatie zachtjes, boven 1200 ppm gaat de ventilatie harder. Houd bij het instellen ook rekening met de impact van grote glaspartijen op je klimaat-ontwerp en koppel deze actie aan je wellness-scène.
Voeg een geluidsabsorptie-laag toe: zachte bekleding, tapijt, en gordijnen dempen geluid. Kies voor een geluidsarme ventilator (max.
25 dB) om irritatie te voorkomen. Meet de luchtkwaliteit met een handheld CO2-meter voor calibratie. Stel de sensor bij als de afwijking meer dan 50 ppm is.
Veelgemaakte fout: te hoge ventilatiesnelheid die tocht veroorzaakt. Start altijd op lage snelheid en bouw geleidelijk op. Tijdsindicatie: 30-45 minuten voor installatie en calibratie.
Stap 5: de wellness-scène activeren en testen
Activeer de scène via een wandbediening (Gira Tastsensor 4) of via een app (Gira HomeApp). Druk op de knop en controleer of temperatuur, verlichting, en ventilatie gelijktijdig reageren.
Test de scène op verschillende momenten: overdag, avond, en nacht. Pas de verlichting en temperatuur aan tot je een consistent comfort voelt. Gebruik een meetset: temperatuur (0,1°C nauwkeurig), vochtigheid (±2%), CO2 (±50 ppm).
Noteer de waarden en pas de scenes indien nodig aan. Veelgemaakte fout: te veel objecten in één scène, waardoor de reactietijd langzaam wordt.
Beperk de scène tot maximaal 6 acties voor een vlotte werking. Tijdsindicatie: testen duurt 20-30 minuten per dag, over 2-3 dagen voor optimale afstemming.
Verificatie-checklist
- KNX-scène “Wellness_Avond” is geprogrammeerd en getest in ETS.
- Temperatuursetpoint staat op 21°C met hysteresis 0,5°C.
- Luchtvochtigheid blijft tussen 40-50% via HVAC of bevochtiger.
- DALI-verlichting dimt soepel van 1-100% met 2700K-4000K.
- CO2-sensor activeert ventilatie bij 800-1200 ppm.
- Scène reageert binnen 2 seconden op één druk.
- Geen tocht of geluidsoverlast bij actieve ventilatie.
- Alle objecten zijn gekoppeld in ETS en getest met een meetset.
Met deze stappen voelt je huis aan als een persoonlijke wellness-oase. Door je stoomdouche of sauna te integreren, zet je met één druk op de knop de toon voor comfort, gezondheid en rust.