Wat is een 'Dauwpunt-sensor' en waarom is deze cruciaal bij vloerkoeling?
Wat is een dauwpunt precies?
Stel je voor dat je een koude fles bier uit de koelkast haalt op een warme zomerdag.
Binnen een minuut staat de fles onder het water. Dat is condensatie. De lucht om de fles af te koelen, kan al dat vocht niet meer vasthouden en geeft het af aan het koude oppervlak.
Precies datzelfde gebeurt er bij je vloer. Het dauwpunt is de temperatuur waarbij de lucht volledig verzadigd raakt met waterdamp. Zakt de temperatuur van je vloer onder dit punt, dan ontstaat er vocht. Het is een simpele, fysieke wet, maar de impact op je woning is enorm.
Als je vloerkoeling aanstaat, koel je je vloer immers actief af. Als je luchtvochtigheid hoog is, bijvoorbeeld na het douchen of koken, is de kans op condensatie levensgroot.
Waarom is deze sensor cruciaal voor je vloerkoeling?
Zonder een dauwpuntsensor functioneert je vloerkoeling eigenlijk op de gok. De meeste systemen koelen simpelweg af tot een ingestelde temperatuur, bijvoorbeeld 20 graden.
Maar als de luchtvochtigheid 80% is, kan het dauwpunt zomaar op 16,5 graden liggen.
Je vloer koelt dan af naar 20 graden, maar dat is nog steeds warmer dan het dauwpunt, dus geen probleem... toch? Het gevaar zit 'm in de details. Stel dat je 's nachts de ramen openzet en de buitentemperatuur daalt.
De luchtvochtigheid in huis stijgt. Je vloerkoeling draalt nog na.
Opeens zakt de vloertemperatuur naar 17 graden. Poef: condens. Je vloer begint te zweten. Hout gaat uitzetten en kromtrekken, laminaat begint te bollen en onder je PVC vloer ontstaat een vochtige broedplaats voor schimmels. Een sensor die het dauwpunt meet, stuurt je installatie aan en schakelt de koeling uit zodra dit gevaar dreigt. Hij beschermt je investering.
De werking: van meting tot actie in je KNX-systeem
Een dauwpuntsensor meet continu de relatieve luchtvochtigheid en de temperatuur in de ruimte. Met deze twee gegevens berekent de sensor intern het exacte dauwpunt. Vervolgens vergelijkt hij dit dauwpunt met de actuele temperatuur van je vloer (via een vloerthermometer).
De sensor geeft een signaal aan je klimaatregelaar zodra de marge tussen deze temperaturen te klein wordt.
Veel high-end systemen werken met een veiligheidsmarge van 2 tot 3 graden. In een hoogwaardige KNX-installatie integreer je deze sensor naadloos.
Je koppelt hem aan je klimaatmanager, bijvoorbeeld een systeem van Gira of Jung. Wanneer de sensor detecteert dat de vloertemperatuur te dicht bij het dauwpunt komt, stuurt hij een KNX-telegram naar de regelklep van je koelwatercircuit. Zo stuur je KNX vloerverwarming en koeling efficiënt aan; de toevoer van koud water wordt direct gestopt.
Je vloer blijft veilig boven het condensatiepunt. Dit gebeurt automatisch, zonder dat jij er iets van merkt, behalve dat je geniet van de voordelen van een 'Vloer-droog' programma na het dweilen.
Het is de perfecte symbiose tussen fysica en domotica.
Modellen, merken en prijsindicaties
Je hebt ze in alle soorten en maten, van simpel tot zeer geavanceerd. Voor een high-end woning kies je uiteraard voor een sensor die naadloos integreert met je KNX of Crestron systeem.
Een simpel model van een merk als Theben of Merten (vaak te koop bij groothandels als Rexel of Technische Unie) heb je al vanaf €80 tot €120.
Dit is een basis sensor die luchtvochtigheid en temperatuur meet. Voor een echt slimm systeem kies je voor een sensor die het dauwpunt zelf berekent en dit via KNX communiceert. Denk aan de Gira Dauwpuntsensor (type 108900) of de Busch-Jaeger Dauwpuntsensor.
Deze zitten vaak in een mooi design frame, passend bij je wandschakelaars. De prijs voor zo'n geavanceerde KNX-sensor ligt tussen de €150 en €250 per stuk.
Je hebt er in principe één nodig per ruimte met vloerkoeling, of in een grote open ruimte een die de gemiddelde waarden meet. Let op: bij een projectmatige integratie in een Crestron of Control4 omgeving wordt vaak een externe sensor (met analoge uitgang) gebruikt die wordt uitgelezen door een IO-module. De kosten voor de sensor zelf zijn dan vergelijkbaar, maar de programmeeruren voor de integratie tellen wel op. Reken op een totaalbedrag van €250-€400 per zone voor de volledige hardware en implementatie.
Praktische tips voor installatie en gebruik
De locatie van de sensor is allesbepalend. Hang hem niet in de tocht, niet direct boven een radiator (of vloerverwarming/koeling) en niet in een vochtige hoek naast de badkamerdeur. De sensor moet de gemiddelde luchtvochtigheid van de ruimte meten.
Een plekje op de wand in de woonkamer, op ongeveer 1,5 meter hoogte, is ideaal.
Installeer de sensor vóórdat je de vloerkoeling in bedrijf neemt. Laat je installateur de parameters goed instellen in je ETS project (bij KNX) of het configuratieprogramma van je domotica.
Stel een veiligheidsmarge in; ga niet te dicht op het dauwpunt zitten. Een marge van 2 graden voorkomt dat je sensor constant aan- en uitzet (hysteresis). Combineer de sensor met je slimme home-assistant.
"Een dauwpuntsensor is geen kostenpost, het is je verzekering tegen waterschade en houtrot."
Je kunt er een pushbericht aan koppelen als de koeling wordt uitgeschakeld vanwege condensgevaar.
Zo weet je direct waarom het ineens warmer wordt in huis. Of nog slimmer: koppel de sensor aan je HVAC-systeem. Zodra de vloerkoeling wordt uitgeschakeld, kan je mechanische ventilatie automatisch iets harder gaan draaien om de vochtige lucht af te voeren. Zo geniet je optimaal van de voordelen van actieve koeling via de vloer, zonder dat je vloer het begeeft.